همه ما تجربه اش را داشته ایم. غذای کاملی خوردیم، سیر شدیم، اما هوس خوردن شیرینی جات باقی است. محققان موسسه تحقیقات متابولیسم ماکس پلانک اکنون کشف کرده اند که آنچه ما “معده دسر” می نامیم ریشه در مغز دارد. همان سلولهای عصبی که باعث میشوند بعد از غذا احساس سیری کنیم، باعث میل ما به شیرینی بعد از آن نیز میشوند.
برای یافتن علت “معده دسر”، محققان واکنش موش ها به قند را بررسی کردند و دریافتند که موش های کاملا سیر شده همچنان دسر می خوردند. این مقاله در مجله Science منتشر شده است.
بررسی های مغز نشان داد که گروهی از سلول های عصبی، به اصطلاح نورون های POMC، مسئول این امر هستند. این نورونها به محض اینکه موشها به قند دسترسی پیدا کردند فعال شدند که اشتهای آنها را تسهیل میکرد.
وقتی موشها سیر میشوند و قند یا شیرینی میخورند، این سلولهای عصبی نه تنها مولکولهای پیامرسانی را آزاد میکنند که سیری را تحریک میکنند، بلکه یکی از مواد افیونی بدن را نیز آزاد میکنند: ß-اندورفین. این روی سلولهای عصبی دیگر با گیرندههای مواد افیونی اثر میگذارد و باعث ایجاد احساس پاداش میشود که باعث میشود موشها حتی فراتر از سیری شکر بخورند.
این مسیر اپیوئیدی در مغز به طور خاص زمانی فعال میشد که موشها قند اضافی میخوردند، اما نه زمانی که غذای معمولی یا چرب میخوردند. هنگامی که محققان این مسیر را مسدود کردند، موش ها از خوردن قند اضافی خودداری کردند. این اثر فقط در حیوانات کامل مشاهده شد. در موش های گرسنه، مهار آزادسازی β-اندورفین هیچ تاثیری نداشت.
جالب اینجاست که این مکانیسم زمانی فعال شده بود که موش ها قبل از خوردن شکر آن را درک کردند. علاوه بر این، مواد افیونی در مغز موش هایی که قبلاً شکر نخورده بودند نیز ترشح می شد. به محض اینکه اولین محلول قند وارد دهان موش ها شد، بتا اندورفین در “منطقه معده دسر” آزاد شد که با مصرف اضافی قند تقویت شد.
هنگام هوس شیرینی چه اتفاقی برای انسان می افتد
دانشمندان همچنین اسکن مغزی را روی داوطلبانی که محلول قند را از طریق لوله دریافت کرده بودند، انجام دادند. آنها دریافتند که همان ناحیه از مغز به قند در انسان واکنش نشان می دهد. در این منطقه، مانند موش، گیرنده های مواد افیونی زیادی نزدیک به نورون های سیری وجود دارد.
هنینگ فنسلاو، رهبر گروه تحقیقاتی در موسسه تحقیقات متابولیسم ماکس پلانک و سرپرست این مطالعه توضیح میدهد: “از دیدگاه تکاملی، این منطقی است: شکر در طبیعت کمیاب است، اما انرژی سریع ارائه میکند. مغز برنامهریزی شده است تا هر زمان که در دسترس باشد، مصرف قند را کنترل کند.”
ارتباط برای درمان چاقی
یافته های این گروه تحقیقاتی می تواند برای درمان چاقی نیز مهم باشد.
فنسلاو می گوید: “در حال حاضر داروهایی وجود دارند که گیرنده های مواد افیونی را در مغز مسدود می کنند، اما کاهش وزن کمتر از تزریق های سرکوب کننده اشتها است. ما معتقدیم که ترکیب با آنها یا سایر درمان ها می تواند بسیار مفید باشد. با این حال، ما باید این موضوع را بیشتر بررسی کنیم.”