پس از آنکه محققان راهی جدید برای بیرون راندن ویروس از مخفیگاهش در سلولهای انسانی پیدا کردند، ممکن است درمان ایدز یک گام به واقعیت نزدیکتر شود.
توانایی ویروس در پنهان شدن در داخل برخی از گلبولهای سفید خون، یکی از چالشهای اصلی دانشمندانی بوده است که به دنبال درمان بودهاند. این بدان معناست که مخزنی از ایدز در بدن وجود دارد که قادر به فعال شدن مجدد است و نه سیستم ایمنی و نه داروها نمیتوانند با آن مقابله کنند.
اکنون محققان موسسه عفونت و ایمنی پیتر دوهرتی در ملبورن، راهی برای قابل مشاهده کردن ویروس نشان دادهاند که راه را برای پاکسازی کامل آن از بدن هموار میکند. این روش مبتنی بر فناوری mRNA (آرانای پیامرسان) است که در طول همهگیری کووید-۱۹، زمانی که در واکسنهای ساخته شده توسط Moderna و Pfizer/BioNTech استفاده شد، مورد توجه قرار گرفت.
در مقاله منتشر شده، محققان برای اولین بار نشان دادهاند که mRNA را میتوان با پوشاندن ایدز در یک حباب چربی کوچک و مخصوص، به سلولهایی که ایدز در آنها پنهان شده است، منتقل کرد. سپس mRNA به سلولها دستور میدهد تا ویروس را آشکار کنند.
در سطح جهان، تقریباً ۴۰ میلیون نفر مبتلا به ایدز هستند که باید تا آخر عمر دارو مصرف کنند تا ویروس سرکوب شود و از عدم بروز علائم یا انتقال آن اطمینان حاصل شود. برای بسیاری، این بیماری همچنان کشنده است، به طوری که آمار UNAids نشان میدهد که در سال ۲۰۲۳ هر دقیقه یک نفر بر اثر ایدز جان خود را از دست میدهد.
گفته های پزشکان برای درمان جدید ایدز
دکتر پائولا سیوال، پژوهشگر موسسه دوهرتی و نویسنده اول مشترک این مطالعه، گفت: “قبلاً تصور میشد که رساندن mRNA به نوعی از گلبولهای سفید خون که محل زندگی ایدز هستند، غیرممکن است. زیرا این سلولها حبابهای چربی یا نانوذرات لیپیدی (LNP) را که برای حمل آن استفاده میشوند، جذب نمیکنند.”
این تیم نوع جدیدی از LNP را توسعه دادهاند که این سلولها آن را میپذیرند و به LNP X معروف است. او گفت: “امید ما این است که این طراحی نانوذرات جدید بتواند مسیر جدیدی برای درمان ایدز باشد. وقتی یکی از همکارانش برای اولین بار نتایج آزمایش را در جلسه هفتگی آزمایشگاه ارائه کرد، به نظر میرسید که آنها بیش از حد خوب هستند که واقعی باشند.
ما او را برای تکرار آزمایش به آزمایشگاه فرستادیم و او هفته بعد با نتایجی که به همان اندازه خوب بودند، برگشت. بنابراین مجبور بودیم آن را باور کنیم. و البته، از آن زمان، بارها و بارها آن را تکرار کردهایم. ما از اینکه چقدر تفاوت شب و روز وجود داشت، شگفتزده شدیم. از قبل کار نمیکرد، و ناگهان کار میکرد. همه ما فقط نشسته بودیم و نفس نفس میزدیم، انگار که «وای».”
تحقیقات بیشتری لازم است تا مشخص شود که آیا آشکار کردن ویروس برای مقابله سیستم ایمنی بدن با آن کافی است یا اینکه این فناوری باید با سایر درمانها ترکیب شود تا ایدز را از بدن حذف کند. این مطالعه مبتنی بر آزمایشگاه است و روی سلولهای اهدایی بیماران ایدز انجام شده است. مسیر استفاده از این فناوری به عنوان بخشی از درمان بیماران طولانی است و نیاز به آزمایشهای موفقیتآمیز روی حیوانات و به دنبال آن آزمایشهای ایمنی در انسان دارد که احتمالاً سالها طول میکشد تا آزمایشهای اثربخشی حتی آغاز شوند.
سیوال تأکید کرد: “در حوزه زیستپزشکی، بسیاری از چیزها در نهایت به کلینیک راه پیدا نمیکنند – این حقیقت تأسفبار است؛ «من نمیخواهم تصویری زیباتر از واقعیت ترسیم کنم. اما به طور خاص در حوزه درمان اچآیوی، ما هرگز چیزی به خوبی آنچه میبینیم، از نظر اینکه چقدر خوب میتوانیم این ویروس را آشکار کنیم، ندیدهایم. بنابراین از این منظر، ما بسیار امیدواریم که بتوانیم این نوع پاسخ را در یک حیوان نیز ببینیم و در نهایت بتوانیم این کار را در انسان انجام دهیم.”
نظرات دیگر
دکتر مایکل روش از دانشگاه ملبورن و نویسنده ارشد این تحقیق، گفت که این کشف میتواند پیامدهای گستردهتری فراتر از اچآیوی داشته باشد، زیرا گلبولهای سفید مرتبط با آن در بیماریهای دیگری از جمله سرطان نیز دخیل هستند.
دکتر جاناتان استوی، ویروسشناس رتروویروس و دانشمند بازنشسته در موسسه فرانسیس کریک، که در این مطالعه مشارکتی نداشت، گفت که رویکرد اتخاذ شده توسط تیم ملبورن به نظر میرسد پیشرفت بزرگی در استراتژیهای موجود برای بیرون راندن ویروس از مخفیگاه باشد، اما برای تعیین بهترین روش برای از بین بردن آن پس از آن، مطالعات بیشتری لازم است.
او افزود: “در نهایت، یک ناشناخته بزرگ باقی میماند. آیا برای موفقیت باید کل مخزن را از بین ببرید یا فقط بخش عمده آن را؟ اگر فقط ۱۰٪ از مخزن نهفته زنده بماند، آیا این برای ایجاد عفونت جدید کافی خواهد بود؟ فقط زمان مشخص خواهد کرد.» با این حال، این از اهمیت مطالعه فعلی نمیکاهد، که نشان دهنده یک پیشرفت بالقوه بزرگ در رساندن mRNA برای اهداف درمانی به سلولهای خونی است.”
پروفسور توماس هانکه از موسسه جنر، دانشگاه آکسفورد، این ایده را که رساندن RNA به گلبولهای سفید خون یک چالش مهم بوده است، رد کرد. او گفت امید به اینکه بتوان به تمام سلولهای بدن که ایدز در آنها پنهان شده است، از این طریق دسترسی پیدا کرد، «صرفاً یک رویا» است.
دیدگاهتان را بنویسید